Fotograaf: Masja Vlaminckx
Is toezicht houden iets voor mij? Als ik die stap wil zetten, waar begin ik dan? Voor Jean Coumans (63) begint zijn zoektocht met precies die vragen. De online oriëntatie geeft hem een eerste inkijkje in het vak. “Ik ben heel enthousiast over de cursus, het viel allemaal op z’n plek.” Inmiddels volgt hij de basismodule Op weg naar nieuw toezicht en onderzoekt waar hij als toezichthouder van waarde kan zijn.
Jean werkt al twintig jaar als zelfstandig innovatieadviseur en is gemeenteraadslid in Oisterwijk. Toezicht houden stond lange tijd niet op zijn radar, totdat zijn zus en een goede vriend hem anderhalf jaar geleden aan het denken zette. “Toen viel alles op z’n plek. Het lijkt me mooi om toezicht te houden en vanuit deze rol ook van betekenis te zijn.”
Eerst ontdekken wat bij je past
Jean besluit zich verder te verdiepen. “Dan ga je kijken: wat zijn de stappen die ik moet zetten?” Het opleidingsaanbod blijkt groot en divers. Ook de prijzen van sommige opleidingen verrassen hem. Als hij de online oriëntatie tegenkomt, is zijn keuze snel gemaakt. “Ik dacht: dit is precies waarnaar ik op zoek ben.” Vooral het karakter van een oriëntatie spreekt hem aan. Niet meteen een groot traject kiezen, maar eerst ontdekken wat het vak inhoudt en wat je nodig hebt om een volgende stap te zetten.
“Tegen iedereen die hierover nadenkt, zou ik zeggen: pak die oriëntatie. De informatiedichtheid is enorm groot.”
Ineens ziet hij de overlap
Tijdens de drie online bijeenkomsten ontdekt Jean dat hij vanuit zijn huidige rollen al veel ervaring meebrengt die aansluit op toezicht houden. “Ik ben gemeenteraadslid en heb daar drie taken: volksvertegenwoordiger, een kaderstellende en een controlerende rol. Die laatste twee zijn bijna parallel aan het toezicht houden. Het ligt zo voor het oprapen, bijna stom dat ik het zelf niet bedacht heb. Dat vond ik wel interessant om te zien.”
Ook de verschillende drijfveren van toezichthouders komen tijdens de oriëntatie aan bod. Jean herkent daarin zijn eigen manier van werken, maar ziet tegelijkertijd hoe anderen vanuit heel andere drijfveren naar dezelfde situatie kijken. “Het zien van medekandidaten is heel interessant. Je hoort dat iedereen een andere aanpak heeft.” Daar zit voor Jean een belangrijke opbrengst: niet alleen meer leren over toezicht, maar ook scherper zien wat je zelf meeneemt naar de rol.
Waar houdt jouw rol op?
Een ander onderwerp blijft bij Jean ook hangen: rolvastheid. Als toezichthouder moet je weten waar jouw verantwoordelijkheid begint en waar die ophoudt. “Het grootste risico dat je als toezichthouder loopt, is dat je je met de uitvoering gaat bemoeien. Dat zie ik in de politiek veel terug. Een raadslid dat de uitvoerder gaat vertellen hoe de parkeerplaats moet worden. Dat is iets wat je juist niet moet doen.” Jean merkt dat die scheidslijn hem goed ligt. “Ik kan voor mijn gevoel heel scherp stellen: dit wel of dit niet.”
Ook zijn werk als innovatieadviseur helpt daarbij. Hij is gewend om ingewikkelde vraagstukken terug te brengen tot de essentie. “Je moet eigenlijk grote problemen kunnen plat slaan. Waar gaat het over? Wat is de essentie? Vaak zitten er veel randzaken bij. Hoe zorg je ervoor dat je tot de kern komt? Dat vind ik in mijn werk als adviseur en gemeenteraadslid ook heel leuk.”
Persoonlijk contact
Jean ziet de oriëntatie echt als een introductie: “Je ziet en kijkt waar je de verdieping nodig hebt. Wat dat betreft heeft de introductie voor mij precies gewerkt zoals ik het vooraf hoopte.” Het persoonlijke contact hielp hem bij zijn keuze voor een vervolg. Op de laatste dag stond een gesprek van tien minuten met een opleider gepland.
Lachend zegt hij: “Dat was veel te kort. Een half uur verder hadden we alles besproken voor een vervolg.” Daarna spreekt hij Caroline Wijntjes over welke opleiding het beste bij hem past. “Dat persoonlijke contact spreekt mij wel enorm aan.” Jean gaat de basismodule Op weg naar Nieuw Toezicht volgen.
Verantwoordelijk werk
De oriëntatie bevestigt voor Jean dat toezicht bij hem past. Tegelijkertijd wordt duidelijk dat enthousiasme alleen niet genoeg is.“Als je je werk als toezichthouder serieus neemt, dan moet je echt die verdiepingsslag maken. Om die rolvastheid te hebben, te weten wat er wel en niet van je verlangd wordt. Wat zijn je taken precies? Dat is iets waarvan ik denk: dat moet je van tevoren goed weten.”
Die verantwoordelijkheid moet je niet onderschatten. “Het gaat niet alleen over eigen risico’s, maar je bent toezichthouder van een organisatie. Dat is heel belangrijk. Als je in de RvT dingen niet doet, dan kan de hele organisatie omvallen.” Voorafgaand aan de basismodule is Jean daarom zelf al verder gaan lezen. “Dit is een serieuze taak. Het is heel verantwoordelijk werk. Waar moeten we zicht en gevoel bij hebben om daadwerkelijk te zien wat er speelt?”
Op zoek naar zijn plek
Waar Jean uiteindelijk als toezichthouder terechtkomt, weet hij nog niet. Daar neemt hij liever bewust de tijd voor. Zijn analytische blik ziet hij als een belangrijke kracht. “Ik kan zaken goed plat slaan.” Ook weet hij vanuit zijn huidige werk hoe hij met verschillende partijen moet schakelen en hoe organisaties functioneren.
De komende tijd wil hij verder onderzoeken waar die ervaring het beste tot zijn recht komt. “Dit is geen stap die je met haast doet.” Daarom ziet Jean de online oriëntatie als een logische eerste stap voor iedereen die nieuwsgierig is naar toezicht, maar nog niet weet of en hoe hij verder wil. “De oriëntatie gaf mij daar een duidelijk antwoord op. De eerste kennismaking naar het vak smaakt naar meer.”
De e-learning Oriëntatie op toezichthouder worden is een zelfstudie voor talentvolle professionals die een plek in een Raad van Toezicht overwegen. Om voor jezelf de afweging te maken of toezicht houden voor jou de volgende stap is. Schrijf je hier in of neem bij vragen contact op met Caroline Wijntjes.