Een nieuwe Raad van Toezicht ontstaat niet vanzelf. Zeker niet wanneer alle toezichthouders tegelijk beginnen en de organisatie nog opgebouwd moet worden. Voor Jacomine Ravensbergen, voorzitter van de nieuwe RvT van Stichting Ziezon, begint goed toezicht met het beantwoorden van één vraag: hoe word je samen een goed RvT team?
Toen Jacomine werd gevraagd om voorzitter te worden van de nieuwe RvT van Stichting Ziezon, wist ze dat dit geen gewone toezichthoudende rol zou zijn. Er lag geen bestaande organisatie waarop ze kon voortbouwen. De stichting moest nog vorm krijgen en ook de volledige RvT startte tegelijkertijd. “Juist dat sprak mij aan. Je krijgt de kans om vanaf het begin met elkaar te bepalen wat je belangrijk vindt voor deze specifieke situatie en hoe je dat gezamenlijk wilt aanpakken.”
‘We zijn in business’
Inmiddels is er veel gebeurd. Alle toezichthouders zijn benoemd, de directeur-bestuurder start op 1 oktober en de eerste vergaderingen voor 2026 en 2027 staan gepland. “In een paar weken tijd zijn we van helemaal niets naar een organisatie gegaan die vorm begint te krijgen. Dat voelt ontzettend goed, zeker omdat we hier zo lang naartoe hebben gewerkt. We zijn in business!”
Voor een RvT die vanaf nul begint, ziet het werk er anders uit dan bij een bestaande organisatie. Jacomine legt uit: “Er is nog geen bankrekening, geen accountant, geen begroting en moet de directeur-bestuurder moet bijvoorbeeld nog een aansprakelijkheidsverzekering regelen. Daarna lopen allerlei trajecten tegelijk: de subsidierelatie met het Ministerie van OCW, het jaarplan opstellen, de huisvesting regelen, kennismaken met het netwerk en samenwerkingspartners. En last but not least: de toezichtvisie en bijbehorende reglementen ontwikkelen. Alles hangt met elkaar samen.”
Zonder wrijving geen glans
Volgens Jacomine vraagt dat om een ondernemende houding. “Ik kom uit een ondernemersgezin. Dan denk je al snel: kom maar op. Er is nog niets en we moeten het met elkaar gaan doen. Dat vind ik juist mooi.” Tegelijkertijd realiseert ze zich ook dat zelfs ervaren toezichthouders niet overal een draaiboek voor hebben.
Ze legt uit: “We hebben allemaal veel ervaring, maar deze situatie is voor iedereen nieuw. Natuurlijk maken we onderweg misschien een fout. Dat hoort erbij. Zonder wrijving geen glans. Belangrijker vind ik dat iedereen oplossingsgericht blijft denken. Dat zie ik nu al bij zowel de directeur-bestuurder als bij de RvT-leden terug.”
Je zoekt geen kopieën van elkaar
Juist omdat alles nieuw is, merkt Jacomine hoe belangrijk een zorgvuldig samengestelde RvT is. “Je wilt geen vijf mensen die allemaal hetzelfde meebrengen. De kracht zit juist in de verschillen. Dat zie je ook meteen terug in het team. Ömer brengt veel kennis mee over AI en innovaties in het onderwijs. Bernhard kijkt vanuit financiën en maatschappelijke impact. Annelies vanuit kwaliteitszorg en evidence based werken, en Anne brengt haar ervaring met HR, leiderschap én eigen ervaringen met passend onderwijs mee. Juist doordat iedereen iets anders meebrengt, vullen we elkaar goed aan.”
“Je bent het niet altijd met elkaar eens en dat hoeft ook niet,” zegt Jacomine. “Maar als we een besluit hebben genomen, is dát wat we als RvT samen uitdragen.” Een bijkomend voordeel van de verschillen: “We kunnen de commissies bijna vanzelf verdelen. Iedereen kiest iets wat past bij zijn of haar kennis en ervaring. Dat voelt heel organisch. Zo kan ieder RvT-lid vanuit een andere invalshoek waarde toevoegen, zowel voor zieke leerlingen, voor Stichting Ziezon en haar (toekomstige) medewerkers als voor de directeur-bestuurder.”
Ruimte geven aan verschillen
Voor Jacomine is de grootste uitdaging misschien wel dat vijf nieuwe toezichthouders nog geen team zijn. “Dat moet je bewust organiseren. Je kunt ervan uitgaan dat goede mensen elkaar vanzelf vinden, maar zo werkt het niet.” Tijdens de eerste bijeenkomst van het onboarding programma stond daarom niet het toezicht centraal, maar de onderlinge samenwerking. “Waar sta je voor als toezichthouder? Waarom juist bij Stichting Ziezon? Wat verwacht je van elkaar? Dat soort gesprekken hebben we met elkaar gevoerd.” Volgens haar begint goed samenwerken met ruimte geven aan verschillen.
“We hebben snelle denkers en snelle praters in de groep, maar niet iedereen verwerkt informatie op dezelfde manier. Dan moet je er bewust voor zorgen dat ook de mensen die iets meer bedenktijd nodig hebben, hun bijdrage kunnen leveren.” Uiteindelijk neem je samen een besluit en draag je dat ook gezamenlijk uit. Dat is voor mij de essentie van een goede RvT.”
Onboarding die verder gaat
In onze teamontwikkeling speelt de onboarding onder begeleiding van Caroline Wijntjes een belangrijke rol. Nog vóór de eerste gezamenlijke bijeenkomst had Jacomine alle toezichthouders afzonderlijk gesproken. “Ik wilde eerst weten wie iemand is, waar iemand voor staat en wat hij of zij wil bijdragen aan Stichting Ziezon.” Toen de volledige RvT voor het eerst samen aan tafel zat, voelde dat voor haar daardoor niet meer als een eerste kennismaking, maar als een volgende stap. Maar dat gold niet voor de RvT-leden die elkaar nog niet kenden. “Caroline voelt heel goed aan waar we behoefte aan hebben. Niet direct de inhoud induiken, maar eerst investeren in het team.”
Met verschillende werkvormen onderzochten de toezichthouders wat voor team zij zijn, waar hun kwaliteiten liggen en welke dynamiek binnen het team gaat ontstaan. “Je leert elkaar kennen als persoon, als RvT-lid, maar vooral ook als team RvT. Door dat met elkaar uit te spreken, ontstaat begrip voor elkaars ideeën en manier van doen. Dat maakt de samenwerking vanaf het begin veel sterker.”
Volgens Jacomine begeleid Caroline dat proces op een rustige en natuurlijke manier. “Ze gaf iedereen de ruimte en hield tegelijkertijd steeds het gezamenlijke doel voor ogen. Daarmee heeft ze echt geholpen om van vijf individuele toezichthouders één RvT te maken.”
De basis ligt er
Na de eerste gezamenlijke weken overheerst vooral vertrouwen. “Je merkt aan alles dat iedereen ontzettend blij is dat we eindelijk zijn begonnen. We hebben duidelijke afspraken gemaakt over hoe we willen gaan werken en hoe we met elkaar gaan samenwerken.”
Ook de komst van de nieuwe directeur-bestuurder geeft vertrouwen. “Dat we iemand gevonden hebben die zo goed past bij Stichting Ziezon is ontzettend belangrijk. Ze denkt zorgvuldig na over haar overstap en kijkt nu al vooruit naar de opbouw van de organisatie. Dat past precies bij de manier waarop wij ook willen werken.”
Voor Jacomine is de belangrijkste les van deze bijzondere start: een goede RvT ontstaat niet vanzelf. “We beginnen letterlijk met niets,” zegt Jacomine lachend. “Geen budget, geen bankrekening, zelfs geen printpapier. Mede daardoor bouw je vanaf dag één bewust aan de gezamenlijke ontwikkeling van Stichting Ziezon, haar RvT en de governance. Uiteindelijk is dat veel belangrijker dan alle systemen die later nog komen.”
Met trots hebben we Stichting Ziezon begeleidt in het samenstellen van een volledige nieuwe RvT. Ben je nieuwsgierig wat we op het gebied van werving en selectie kunnen betekenen? Neem gerust contact op met Caroline Wijntjes.