Je wilt toezichthouder worden en je hebt meerjarige werkervaring, een eigen blik op organisaties en de ambitie om op een andere manier daaraan bij te dragen. Maar hoe kom je vervolgens daadwerkelijk binnen bij een Raad van Toezicht? Voor jonge professionals blijkt die stap niet altijd vanzelfsprekend. Eerder spraken we Rolf Swuste en Alieke Evers over hun eerste stappen in de wereld van toezicht. We blikken terug op hun ervaringen. Welke inzichten helpen jou verder als je zelf die stap wilt zetten?
Steeds meer RvT’s zien gelukkig de waarde van verschillende generaties en perspectieven aan tafel. Toch betekent dat niet automatisch dat je als professional onder de 40 gemakkelijk een toezichthoudende functie vindt. Dus waar begin je? Moet je eerst jarenlang bestuurlijke ervaring opbouwen? Past een RvT binnen je eigen vakgebied het beste? En misschien nog belangrijker: wat heb jij eigenlijk te bieden tussen toezichthouders die soms al tientallen jaren ervaring hebben?
Rolf Swuste en Alieke Evers stonden allebei voor zulke vragen. Ze volgden in onze academie de module Toetreden tot de RvT van De Erkende Toezichthouder. Hun achtergronden verschillen behoorlijk. Rolf werkt als projectmanager en R&D engineer en is betrokken bij technische start-ups. Alieke is docent Levensbeschouwing en theoloog. Toch ontdekten ze tijdens hun zoektocht iets vergelijkbaars: juist je eigen achtergrond kan je kracht zijn.
Begin bij wat jij meebrengt
Wie zich oriënteert op toezicht, kijkt al snel naar wat een organisatie vraagt. Welke ervaring zoeken ze? Welke kennis moet je hebben? Aan welk profiel moet je voldoen?
Maar het is minstens zo belangrijk om die vraag om te draaien: wat breng jij mee naar de RvT?
Rolf Swuste
Voor Rolf zit dat bijvoorbeeld in zijn technische achtergrond. Analytisch denken, kunnen in- en uitzoomen en oog hebben voor innovatie, zijn kwaliteiten die hij kan inzetten als toezichthouder. Dat hoeft niet alleen binnen de technische sector te zijn. Zijn interesse gaat juist ook uit naar cultuur. Vanuit een eerdere bijbaan in een theater ontstond de wens om maatschappelijk betrokken te blijven bij die wereld.
Alieke Evers
Ook Alieke ontdekte dat haar waarde breder is dan haar functie. Aanvankelijk richtte ze zich vooral op toezicht binnen het onderwijs. Logisch, want daar ligt haar dagelijkse werkervaring. Tijdens de opleiding werd ze gewezen op een ander deel van haar achtergrond: ze is ook theoloog en gewend om vanuit verschillende perspectieven naar complexe vragen te kijken. “Ik dacht eerst: ik wil toezichthouder worden in het onderwijs, want daar heb ik ervaring”, vertelde ze destijds. “Maar tijdens de opleiding zei de docent: je bent ook theoloog. Je hebt een filosofische, unieke manier van denken. Dat is óók van waarde voor een RvT.”
Dat inzicht verbreedde haar blik. Na de opleiding zette ze een volgende stap met een traineeship bij een landelijke ggz-organisatie.
Ervaring is meer dan het aantal jaren op je cv
Het is een herkenbare twijfel voor jonge professionals: heb ik wel genoeg ervaring? Alieke stelde die vraag heel letterlijk. Ze belde voorafgaand aan de opleiding met Caroline Wijntjes. Was ze met haar 29 jaar niet simpelweg te jong?
Maar jong zijn betekent niet dat je zonder relevante ervaring aan tafel komt. Je neemt je professionele kennis mee, maar ook je kijk op maatschappelijke ontwikkelingen, technologie, duurzaamheid of de manier waarop jongere generaties werken en leven. De uitdaging zit vooral in het herkennen en verwoorden van die toegevoegde waarde. Want zeggen dat je een ‘frisse blik’ meebrengt, is niet genoeg. Waar blijkt die blik uit? Welke vragen stel jij, die een ander misschien niet stelt? En vanuit welke ervaring doe je dat?
Daarbij helpt het om met andere aankomende toezichthouders te praten. Alieke merkte hoeveel inzicht de gesprekken met leeftijdsgenoten haar opleverden. Mensen uit andere vakgebieden kijken anders naar jouw kwaliteiten dan jijzelf. “Soms zegt iemand ineens tegen jou: ‘Jij bent hier goed in, heb je daar al eens aan gedacht?’ Die gesprekken zijn heel waardevol.”
Wat past bij jou
De opleidingsmodule Toetreden tot een RvT draait bovendien niet alleen om een organisatie overtuigen dat jij geschikt bent. De vraag is óók of de organisatie en de RvT bij jou passen. Wat vind jij belangrijk in toezicht? Welke rol neem je van nature aan? Bij welke maatschappelijke vraagstukken wil jij betrokken zijn? In welke omgeving komt jouw kennis het beste tot zijn recht? Wie daar vooraf over nadenkt, stapt anders een sollicitatiegesprek in.
Rolf merkte dat bij zijn eerste sollicitaties na de opleiding. Hij wist beter waar hij op moest letten, welke vragen hij wilde stellen en hoe hij zijn motivatie kon verwoorden. Dat gaf hem meer vertrouwen. Tijdens een gesprek voor een toezichthoudende rol in de culturele sector kon hij daardoor inhoudelijk meedenken. Bijvoorbeeld over de vraag hoe een organisatie jongeren bereikt en betrekt. Daar wordt zichtbaar wat je als jonge toezichthouder kunt toevoegen.
Maak de stap van denken naar doen
Je kunt veel lezen over toezicht, maar uiteindelijk leer je de wereld van de RvT ook kennen door er dichtbij te komen. Dat hoeft niet meteen met een officiële benoeming te beginnen. Praat met ervaren toezichthouders, vraag hoe zij hun rol invullen en onderzoek een traineeship in een RvT. Kijk bovendien gericht naar vacatures voor aankomende toezichthouders en voer gesprekken, ook wanneer je nog twijfelt of je volledig aan het profiel voldoet.
Alieke ontdekte hoe snel zo’n gesprek iets in beweging kan zetten. Voor een opdracht tijdens haar opleiding interviewde ze een toezichthouder over zijn werk. Het gesprek verliep zo goed dat ze zelfs vroeg of er misschien mogelijkheden voor haar waren. Dat bleek een mogelijke opstap naar de praktijk. Daarmee raakt ze aan een belangrijk punt: wacht niet tot iemand jou ontdekt als potentiële toezichthouder. Neem je ambitie serieus.
Dat betekent niet dat je moet doen alsof je alles al weet. Juist niet. Goed toezicht vraagt dat je blijft leren en kritisch naar jezelf kunt kijken. Je kunt wél bewust werken aan je kennis, netwerk en jouw eigen verhaal.
Een RvT hoeft niet te wachten tot je veertig bent
Toen we Rolf en Alieke spraken, stonden ze allebei nog aan het begin van hun pad als toezichthouder. Juist daarom zijn hun ervaringen interessant. Ze laten zien dat de weg naar een RvT niet begint met een benoeming. Die begint eerder. Bij onderzoeken wat het vak inhoudt, ontdekken waar jouw kracht ligt in deze rol, gesprekken voeren met mensen die het vak al kennen, leren van leeftijdsgenoten en vooral bij helder krijgen waarom jij toezichthouder wilt worden en wat jij aan een RvT kunt toevoegen.
Je leeftijd hoeft daarbij niet iets te zijn wat je eerst moet ‘compenseren’ met nog tien jaar werkervaring. Je professionele achtergrond, kennis en perspectief zijn er nu al. De kunst is om te ontdekken hoe jij die kunt inzetten in de rol van toezichthouder.
Wil jij ontdekken welke plek er voor jou is aan tafel van een RvT? Lees meer over de module Toetreden tot de RvT. Of neem bij vragen contact op met Caroline Wijntjes.