Toen Ineke begon aan haar traineeship bij het Lorentz Casimir Lyceum wist ze één ding zeker: ze wilde ervaren hoe toezicht er in de praktijk uitziet. Halverwege haar traject merkt ze hoeveel een frisse blik oplevert. Niet door direct te oordelen, maar door vragen te stellen. Wat speelt hier echt? Waarom maken we bepaalde keuzes? En vanuit welke waarden houden we toezicht?
“Ik voel me welkom”, vertelt ze. “Dat helpt enorm. Ik krijg de ruimte om zelfstandig aan mijn opdracht te werken en dingen uit te zoeken.”
Met een frisse blik
Die opdracht draait onder andere om het verder uitwerken van een bestaand toezichtplan. Ineke duikt daarvoor in documenten, governancecodes en actuele richtlijnen. Juist daar ontdekt ze interessante verschillen. “Bijvoorbeeld rondom evaluaties met een externe partij. Bij de RvT stond dat eens per twee jaar op de agenda. In de governancecode is dat eens in de vier jaar. Dat soort regels zijn voor een RvT belangrijk om te weten.”
Maar voor Ineke zit de echte verdieping ergens anders. Niet alleen in regels of procedures, maar in de vraag die daaronder ligt: vanuit welke waarden werk je samen als RvT? “Dat miste nog in het bestaande toezichtplan”, zegt ze. “Waar staan jullie eigenlijk voor? Welke waarden vinden jullie belangrijk in toezicht? En herkennen jullie jezelf daar ook in?”
Die vragen probeert ze nu concreet te maken. Niet als kritiek, maar juist als uitnodiging om scherper naar jezelf te kijken. Volgens Ineke wordt dat goed ontvangen. “De waarden worden ook opgenomen in het toezichtplan.”
Intervisie werkt
Toch kijkt ze ook kritisch naar haar eerste ervaringen binnen de RvT. “Wat me tijdens de eerste vergaderingen opviel, is dat er logischerwijs veel informatie vanuit de bestuurder kwam. Ik had vooraf misschien bij sommige onderwerpen een kritischere inbreng verwacht vanuit de RvT zelf. Maar tegelijk besef ik ook: dit is mijn eerste ervaring in toezicht. Misschien moet ik mijn eigen beeld nog bijstellen.” Juist dat zoeken en twijfelen hoort volgens haar bij het leerproces. En precies daarom haalt ze veel uit de intervisiesessies met andere trainees en toezichthouders.
“Ik vond de intervisiesessies met Caroline echt heel waardevol. Je hoort hoe het er bij andere RvT’s aan toe gaat. Soms twijfel je vooraf of zo’n sessie iets toevoegt, maar ik zou echt zeggen bij twijfel: ga het doen. Je hebt er veel aan.”
Meer openheid
Tijdens een van die intervisiesessies reikt een andere deelnemer de suggestie aan voor een ‘benen op tafel-gesprek’ binnen de RvT. Ineke denkt dat dit een goede vorm kan zijn om te ontdekken waarom de RvT op een inhoudelijk punt niet verder komt, en welke patronen er mogelijk spelen. Geen formele vergadering met besluiten en tijdsdruk, maar een open gesprek op een andere locatie. Met ruimte voor twijfel, gevoeligheden en onderlinge verwachtingen. “We hebben vooraf juist uitgesproken: alles mag op tafel komen en het hoeft niet direct tot een besluit te leiden.” Hierdoor ontstond meer rust, meer openheid en meer verdieping. “Mensen zeiden letterlijk tegen elkaar: ‘Dat heb ik jou nog nooit horen zeggen.’ Dat was bijzonder.”
Volgens Ineke maakte het gesprek zichtbaar waar aarzelingen en spanningen zaten. Zonder dat iemand meteen een standpunt hoefde te verdedigen. “Daardoor kwam er veel boven tafel. Ook wat mensen nodig hadden van de bestuurder om hun rol goed te kunnen pakken.”
Een plek die past
Het ‘benen op tafel-gesprek’ bleek uiteindelijk verrassend productief. Niet doordat er direct besluiten vielen, maar juist doordat er ruimte ontstond voor eerlijke gesprekken.
Voor Ineke bevestigt het waarom ze zich zo thuis voelt in deze omgeving. “Ik heb altijd iets met onderwijs gehad. Ik heb onderwijskunde gestudeerd en werk altijd al vanuit het sociaal domein. Als ik een school binnenloop, voelt dat gewoon goed. Er gebeurt van alles.”
En misschien is dat precies wat ze tijdens haar traineeship leert: niet direct alles willen oplossen, maar eerst goed kijken, luisteren en begrijpen wat er speelt. Want goed toezicht begint soms niet met harder praten, maar met beter durven doorvragen.
Wil je net als Ineke een traineeship aangaan? Dat kan bij De Erkende Toezichthouder als je eerst de basismodule Op weg naar nieuw toezicht volgt. Laten we samen ontdekken wat goed bij jou past. Neem vrijblijvend contact op met Caroline Wijntjes.