Toezichthouders hebben te maken met Turbulente Tijden. Hoe ga je daar adequaat mee om en hoe verhoud een RvT zich tot een bestuurder in zo’n periode? Wat heb je dan te doen? Om daar antwoord op te vinden, helpt de volgende metafoor:
Stel je eens voor: je verhuist naar een prachtig, maar enigszins vervallen huis. De potentie is er – hoge plafonds, authentieke details – maar overal waar je kijkt, zie je dat het net niet af is. De vorige eigenaar heeft zijn best gedaan maar de leidingen zijn gedateerd, de muren en ramen zijn niet geïsoleerd en ook de apparaten en vloeren zijn aan vervanging toe. De eerste dagen loop je rond met grote dromen, maar dan begint de praktijk van de klus. De begroting valt tegen, de aannemer komt later dan toegezegd en er zijn tegenvallers: zelfs het dak lekt. Al snel slaat de twijfel toe: Was dit wel een goed idee? Zijn we wel de goede dingen aan het doen? En hoe krijg je hier ooit weer structuur in?
Precies dát gevoel heerst soms ook bij bestuurders in tijden van transitie. De wil om te veranderen is er, de noodzaak wordt gevoeld, maar de weg ernaartoe is onduidelijk. In eerste instantie lijkt de lijn nog wel duidelijk: er staat immers een missie en visie op papier en ook het koersplan is geaccordeerd. Echter: wat als koersvastheid niet mogelijk is? Het gevaar bestaat dan dat je blijft steken in kleine verbeteringen en ad hoc acties, waarbij de grote lijn buiten beeld blijft. En dan komt ook de RvT om de hoek kijken met allerlei vragen en ongevraagde tips: misschien moet je die eens bellen voor het dak. Zou je niet eerst X oplossen voordat je Y gaat doen?
De rol van de RvT
Wat is in zo’n situatie van chaos de rol van de RvT? Die moet richting houden zonder op de stoel van de bestuurder te gaan zitten. Dat is soms een ingewikkelde balans. Want hoe geef je richting zonder over te nemen? Hoe stel je de juiste vragen zonder te sturen?
Een mooi voorbeeld hoe het goed kan werken zien we bij een organisatie die werkt aan de kwaliteit van het landelijk gebied, waar de RvT besloot om in dialoog te gaan met het bestuur tijdens een periode van grote organisatorische veranderingen. In plaats van alleen te toetsen op de cijfers en risico’s, wordt er gezamenlijk een sessie georganiseerd om toekomstscenario’s te verkennen. Wat blijkt? Die momenten van gezamenlijke reflectie brengen gedeelde taal en helderheid en structuur in de aanpak. De RvT stelt de vragen die soms onuitgesproken blijven, en het bestuur kan scherper formuleren wat nodig is om echt stappen te zetten. En passant wordt er op beide fronten geleerd over de dynamiek van werken in transities.
Ruimte voor dialoog
Richting geven betekent dus niet altijd sturen, maar juist ruimte creëren voor dialoog en strategisch vooruitkijken. Het is de kunst om elkaar te versterken in het vinden van richting, vooral wanneer het mistig is. De vorm vraagt om aandacht, zoals: zit er voldoende visie, voldoende duidelijkheid over het proces en de rollen in.
Via de transformatie-aanpak kunnen toezichthouders samenwerken aan manieren om die richting helder te krijgen. Niet door te sturen, maar door de juiste vragen te stellen en samen te verkennen wat nodig is.
Doe mee, geef richting!
Sta jij als toezichthouder ook voor grote transitievragen? Ontdek de mogelijkheden van de transformatie-aanpak. De opzet biedt een blauwdruk en handvatten om met je eigen RvT en bestuurder de juiste route te volgen. De ervaring leert dat dat leidt tot nieuwe, gerichte acties in de praktijk van RvT’s en bestuurders die bijdragen aan een toekomstbestendige organisatie.
Maak ruimte voor dialoog, geef richting, en bouw mee aan nieuw toezicht. Voor meer informatie neem contact op met Caroline Wijntjes.